Binnen de Taskforce Infra sluiten die ervaringen aan op bredere gesprekken over standaardisatie en de toekomst van bediening en besturing.
Nederland heeft honderden bedienbare objecten: sluizen, bruggen en tunnels die dag en nacht moeten functioneren. Jarenlang was het uitgangspunt dat het unieke objecten zijn. Elk met eigen software, eigen beveiliging en eigen bediening. Jack van de Velde, coördinerend directeur industriële automatisering bij Rijkswaterstaat: “Als elk object anders is, moet je elk object ook anders onderhouden. Dat heeft impact op beschikbaarheid en kosten.”
IA is bepalend voor beschikbaarheid
Het principe van een sluis is volgens Van de Velde relatief eenvoudig. Een schip komt binnen, het waterpeil verandert en het schip vaart eruit. Vanuit het oogpunt van automatisering is dat een standaardproces. Vanuit dat idee zet Rijkswaterstaat in op een Modulaire Technische Architectuur (MTA) voor industriële automatisering, gebaseerd op internationale standaarden zoals ISA- en IEC-normen. Die standaarden bepalen hoe functies, software en hardware zijn opgebouwd, inclusief onderlinge communicatie en beveiliging. “Met de MTA zetten we stappen naar beheersbare diversiteit”, zegt van de Velde.
Security als vast onderdeel
Een belangrijk onderdeel van die standaardisatie is cybersecurity. De MTA volgt IEC 62443, een internationale reeks normen voor cybersecurity van Industrial Automation & Control Systems (IACS) en Operationele Technologie (OT). Van de Velde: “Als elk object zijn eigen beveiligingsopzet heeft, kun je dat nauwelijks beheersen. Met een vaste architectuur neem je security structureel mee in ontwerp, bouw en beheer.” Dat draagt bij aan beheer van de beveiliging.
De vertaalslag naar onderhoud
Voor Erwin Beishuizen, directeur Infra bij Equans, sluit deze aanpak aan bij de praktijk. “Met de combinatie STROOOM, een samenwerking van Equans, BAM Infra Nederland en Demako doen wij veel onderhouds- en renovatieprojecten. Dan is het belangrijk dat vooraf duidelijk is wat je aantreft. Een herkenbare architectuur helpt efficiënter en doelgerichter te werken.” Dat scheelt tijd en risico’s, en storingen zijn voor servicetechnici sneller te doorgronden en daarmee sneller op te lossen.”
Met een gestandaardiseerde architectuur is data ook over objecten heen te vergelijken. Dat is een belangrijke randvoorwaarde voor predictive en smart maintenance. Beishuizen: “Als de architectuur van de systemen vergelijkbaar is, is het gemakkelijker data te ontsluiten en vervolgens te analyseren. Dat kan het weer gemakkelijker maken om datagedreven te werken. Datagedreven werken kan storingen helpen voorkomen in plaats van storingen oplossen. Ook is het mogelijk onderhoud uit te voeren op basis van data vanuit de installaties in plaats van met een voorgeschreven interval.”
MTA in de praktijk
In het project Grevelingensluis krijgt de toepassing van de MTA concreet vorm. De sluis is onderdeel van een programma, waarin meerdere sluizen worden gerenoveerd. Binnen dat portfolio gebruiken Rijkswaterstaat en marktpartijen Grevelingen om de modulaire technische architectuur in een projectomgeving verder te ontwikkelen en te testen. Zo kunnen zij ervaringen tussen projecten delen om daarmee doorlooptijden van aanbestedingen en realisatie te verkorten
Leren van elkaar
De architectuur kent een gezamenlijke ontwikkeling. Uitgangspunten en keuzes worden in digitale sessies en via GRIP, het gezamenlijke platform voor kennisuitwisseling, besproken. Van de Velde: “We brengen onze ideeën in en de markt reageert met praktijkervaringen. Zo voorkom je dat je een theoretisch model bouwt dat in projecten niet werkt.” Beishuizen vindt deze aanpak cruciaal. “Je wilt niet pas in de realisatie van een contract ontdekken dat iets niet uitvoerbaar is. Door dit vooraf met elkaar te bespreken, wordt de stap van ontwerp naar uitvoering korter.”
Heldere afspraken in de keten
Standaardiseren vraagt om duidelijke afspraken. Beishuizen: “Sommige modules zijn nu nog een black box. We willen weten welke data erin zit en wie daar bij kan. Dat moet je vooraf regelen, anders loop je daar later tegenaan.” Van de Velde: “We willen geen gesloten systemen waar alleen één partij iets mee kan. Door open standaarden te gebruiken, houden we het naar de toekomst beter beheerbaar en overdraagbaar.”
Meer voorspelbaarheid
Dit initiatief voor standaardisatie en uniformering van industriële automatisering raakt de hele levenscyclus van objecten. Minder maatwerk betekent minder afhankelijkheid van specifieke oplossingen en mensen. Uiteindelijk ambieert Rijkswaterstaat meer een regierol op de architectuur en kan de markt objecten beter en efficiënter onderhouden en kennis breder toepassen. Gezamenlijk dragen ze daarmee bij aan de beschikbaarheid, onderhoudbaarheid, bereikbaarheid, veiligheid en beveiliging van onze objecten.
De Grevelingensluis biedt een plek waar Rijkswaterstaat en de markt samen leren, toetsen en aanscherpen. Van de Velde: “Zo bouwen we stap voor stap aan een architectuur die werkt voor de dynamische objecten in onze infrastructuur.” Beishuizen: “Het resultaat is voorspelbaarder onderhoud en een betere inzet van mensen en middelen. Dat is voor iedereen winst.”
Taskforce Infra
De Taskforce Infra (TFI) is het samenwerkingsplatform waar Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland, Techniek Nederland, NLingenieurs, MKB Infra, Cumela en de Vereniging van Waterbouwers in een open dialoog samen werken aan concrete en doelgerichte oplossingen die bijdragen aan het verhogen van de productiviteit voor de instandhoudingsopgave. De TFI bestaat uit themagroepen en het Platform VenR waarin inzichten, informatie en kennis op een open en transparante manier worden gedeeld. Het is daarmee een voorbeeld voor de nieuwe manier van samenwerken die nodig is om de grote opgave waar de infrasector voor staat aan te kunnen. Meer weten over de Taskforce Infra? Ga dan naar www.taskforceinfra.nl.