De productie in het afgelopen jaar was fors en binnen het Platform staat nu één vraag centraal: hoe zorgen we dat versnelling haalbaar én uitvoerbaar blijft?
Die vraag kreeg deze editie direct extra lading door de actualiteit. De budgetten van Rijkswaterstaat staan onder druk en groeien op korte termijn niet mee met de opgave. In een open update gaf Carlita Vis van Rijkswaterstaat aan dat er in de huidige situatie onvoldoende financiële ruimte is om alle projecten op te pakken. Er wordt hard gewerkt aan een inventarisatie om de impact op de programmering inzichtelijk te maken maar duidelijk is dat er keuzes gemaakt moeten worden. De ambitie om te versnellen blijft onverminderd maar de context en het tempo veranderen. Dat vraagt om nieuwe afwegingen in de hele keten. Met een afweegkader kunnen we de prioritering goed vormgeven’.
Anders durven samenwerken
De deelsessie over samenwerken in het V&R-tijdperk onderstreepte dat vernieuwing fundamenteel verschilt van nieuwbouw. Het gaat om werken aan bestaande objecten, onzekerheden in de opgave en met beperkte capaciteit. De vraag is dan niet alleen wat er moet gebeuren, maar vooral hoe je dat met elkaar effectief realiseert. Daarbij keek het platform in eerste instantie vooral naar processen en systemen, terwijl de rol van mensen veel belangrijker is.
In de sessie werd gekeken naar drie samenhangende assen: gedrag, kunde en de mate van voorspelbaarheid. Juist in de balans daartussen zit de uitdaging. Niet alles is vooraf vast te leggen, waardoor het aankomt op vertrouwen in elkaars expertise, het tijdig voeren van het gesprek en het durven nemen van gezamenlijke beslissingen. Dat vraagt om een andere houding: minder denken in rollen en belangen, meer vanuit een gezamenlijk doel. Daarbij werd benadrukt dat niet de vraag, maar het object centraal moet staan. Dit vraagt om het expliciet maken van gezamenlijke doelen. En bovenal een stap vooruit durven zetten om het anders te doen en dat ook breed te delen.
Leren door te doen
Die andere manier van (samen)werken krijgt concreet vorm in pilots, zoals bij de Irenesluis, onderdeel van een portfolio van acht sluizen. Deze pilot richt de plan- en voorbereidingsfase anders in om de doorlooptijd te verkorten van circa 18 naar 8 maanden. Een belangrijk uitgangspunt is dat informatie eerder en beter beschikbaar komt. Door bestaande kennis en data actief te verzamelen en te delen, onder meer met de regio, ontstaat sneller inzicht in de opgave.
In de praktijk betekent dit dat partijen al in de planfase intensief samenwerken en daarbij elkaar fysiek ontmoeten in de keet. Dit verkort de lijnen en maakt informatie delen makkelijker. Zo komen keuzes in overleg tot stand en zijn risico’s beter in te schatten. Dat helpt uiteindelijk faalkosten te beperken en sneller tot een uitvoerbare uitvraag te komen. Het is heel waardevol ervaringen op te doen met deze manier van organiseren en samenwerken binnen een divers team.
Een contract dat beter aansluit
Een andere aanpak vraagt om een nieuwe contractvorm. Traditionele kaders, zoals UAV-GC, passen niet in de praktijk van vernieuwing. Bijvoorbeeld omdat niet alle informatie vooraf beschikbaar is en onverwachte situaties onvermijdelijk zijn. Daarom is gekozen voor een nieuw contractmodel met meer flexibiliteit. Met raamovereenkomsten en nadere overeenkomsten ontstaat ruimte om per object keuzes te maken en gaandeweg bij te sturen. Tegelijk is een betere balans in risicoverdeling de inzet. Het recent gepubliceerde contract biedt houvast, maar laat ook ruimte om tijdens het project gezamenlijk afwegingen te maken. De eerste ervaringen laten zien dat dit een werkbare basis is, maar ook dat verdere doorontwikkeling nodig blijft.
Blijven versnellen, juist nu
De bijeenkomst liet zien dat het platform heel veel concrete stappen zet. Tegelijkertijd maakt de financiële situatie duidelijk dat de opgave complexer wordt. Door ervaringen te delen, keuzes bespreekbaar te maken en van elkaar te leren, ontstaat draagvlak en richting. Het Platform laat zien dat gezamenlijk concrete stappen worden gezet met zichtbare resultaten. Of zoals in de afsluiting werd benadrukt: de urgentie is groot en de opgave helder. Juist nu is het moment om te laten zien wat er mogelijk is, door te blijven leren, verbeteren en door te pakken in de praktijk. En dat ook te blijven delen met de eigen achterban.